Percutane Nefrolitho-Lapaxie

‘uit Grieks en Latijn vertaald’ percutane niersteenextractie (maar in de praktijk toch afgekort als PNL) is een behandeling voor grote of complexe nierstenen. In tegenstelling tot ureteroscopie gebeurt deze ingreep niet via de natuurlijke urinewegen, maar via een rechtstreekse toegang tot de nier doorheen de huid.

PNL kan enkel worden toegepast bij nierstenen en wordt vooral overwogen wanneer andere behandelingen onvoldoende resultaat bieden.

Wanneer wordt een PNL gekozen?

Een PNL wordt meestal voorgesteld bij:

grote nierstenen, vaak groter dan 2 cm;
meerdere stenen die samen een groot volume vormen;
stenen die moeilijk bereikbaar zijn met een ureteroscopie;
complexe steenvormen, zoals koraalstenen.

Het doel van de ingreep is om in één behandeling zoveel mogelijk steenmassa te verwijderen.

Hoe verloopt de ingreep?

Bij een PNL wordt via de flank een kleine opening gemaakt tot in de nier. Dit gebeurt onder beeldgeleiding (echografie of radioscopie). Via deze opening wordt een werkkanaal gecreëerd waardoor de uroloog rechtstreeks in de nier kan werken. De uroloog schuift de nefroscoop in en uit een buisje dat het werkkanaal openhoudt tijdens de ingreep (de Amplatz). Tijdnes de ingreep wordt de nier continu gespoeld met spoelvloeistof (fysiologisch vocht)

De steen wordt:

ter plaatse verkleind met laser of een Lithoclast;
en vervolgens verwijderd door ofwel uitspoelen van het gruis met het fysiologisch vocht ofwel met een tangetje vastgepakt en onder zicht van de nefroscoop via de Amplatz uit het lichaam gevist .

Omdat deze toegang doorheen het nierweefsel verloopt, moet er een zeer kleine hoeveelheid nierweefsel beschadigd. Dit is eigen aan de techniek en heeft quasi geen effect op de nierfunctie achteraf

De punctie: een cruciale stap

Het meest bepalende onderdeel van een PNL is de punctie van de nier. Daarbij moet het nierbekken of een geschikte nierkelk correct worden aangeprikt. het prikkengebeurt onder echografie en/of onder radioscopie

De punctie:

vraagt grote precisie en een ‘vast hand’ van de uroloog;
bepaalt of de steen goed bereikbaar is;
beïnvloedt het risico op complicaties.

Soms lukt het technisch niet om een veilige of correcte punctie uit te voeren. In dat geval kan de ingreep:

voortijdig worden stopgezet;
of moet gekozen worden voor een andere behandelingsstrategie.

Dit is soms een ontgoocheling voor de patiënt maar gebeurt steeds met het oog op veiligheid.

Mogelijke risico’s

Een PNL is een doeltreffende, maar ook meer ingrijpende behandeling dan ureteroscopie.

Mogelijke risico’s zijn:

nierbloeding, soms met nood aan bijkomende behandeling;
pijn of ongemak in de flank;
infectie;
zelden schade aan omliggende structuren. Toch zijn gevallen bekend van bvb perforatie van de darmen

Daarom wordt deze ingreep zorgvuldig gepland en meestal uitgevoerd door een ervaren uroloog.

Waarom is PNL geen alledaagse ingreep?

In vergelijking met andere steenbehandelingen is PNL:

technisch veeleisender;
minder frequent uitgevoerd;
sterk afhankelijk van ervaring en correcte toegang.

Het is geen routine-ingreep, maar bij de juiste indicatie en in geoefende handen levert PNL zeer goede resultaten, vooral bij grotere stenen in de hogere urinewegen.

Herstel en opvolging

Na een PNL:

blijft de patiënt meestal enkele dagen in het ziekenhuis;
kan tijdelijk een buisje of drain worden achtergelaten;
volgt controlebeeldvorming om te beoordelen of de steen volledig verwijderd is.

Soms is een aanvullende behandeling nodig wanneer er nog restfragmenten aanwezig zijn.

Tot slot

Een percutane niersteenextractie is een selectieve maar krachtige behandeling voor grote nierstenen. De ingreep vraagt ervaring, vooral bij het aanprikken van de nier. Wanneer de techniek technisch mogelijk is en correct wordt uitgevoerd, biedt PNL een hoog slagingspercentage bij stenen die met andere methoden moeilijk te behandelen zijn.