Een flexibele ureteroscopie is een veelgebruikte kijkoperatie voor nierstenen en soms ook voor stenen hoger in de urineleider. De ingreep gebeurt via de natuurlijke urinewegen en laat toe om ook moeilijk bereikbare plaatsen in de nier te behandelen.
Dankzij de vooruitgang in techniek is deze behandeling vandaag veilig, doeltreffend en minimaal invasief.
Wat is een flexibele ureteroscopie?
Bij een flexibele ureteroscopie brengt de uroloog via de urinebuis en blaas een dun, buigzaam kijkinstrument in de urineleider en verder tot in de nier. Omdat het instrument flexibel is, kan men:
- verschillende nierkelken bereiken;
- stenen bekijken vanuit meerdere hoeken;
- en ze ter plaatse behandelen.
De steen wordt meestal met een laser in kleine fragmenten verbrijzeld. Deze stukjes worden uitgeplast of blijven als zeer fijn gruis achter.
Wanneer wordt deze ingreep gekozen?
Een flexibele ureteroscopie wordt vooral gebruikt bij:
- kleine tot middelgrote nierstenen;
- stenen die niet spontaan verdwijnen;
- stenen op moeilijk bereikbare plaatsen;
- of wanneer een andere behandeling minder geschikt is.
De keuze hangt af van:
- de grootte en plaats van de steen;
- de vorm en hardheid;
- eerdere ingrepen;
- en de algemene situatie van de patiënt.
Pre-stenting: soms wel, soms niet
In sommige gevallen wordt vóór de flexibele ureteroscopie al een stent (JJ-sonde) geplaatst. Dit heet pre-stenting.
Pre-stenting kan nuttig zijn wanneer:
- de urineleider smal of gevoelig is;
- de steen groter is;
- of wanneer de patiënt zich eerst acuut heeft aangeboden (bijvoorbeeld op spoedgevallen).
De stent zorgt ervoor dat:
- de urineleider zich geleidelijk verwijdt;
- de ingreep later vlotter en veiliger kan verlopen.
Bij kleinere stenen of een rustige presentatie is pre-stenting vaak niet nodig, en kan de flexibele ureteroscopie meteen uitgevoerd worden.
Gebruik van een access sheath
Tijdens de ingreep kan de uroloog beslissen om een access sheath te gebruiken. Dit is een dun buisje dat tijdelijk in de urineleider wordt geplaatst.
Een access sheath:
- vergemakkelijkt het meerdere keren in- en uitbrengen van de scoop;
- verbetert de afvoer van spoelvloeistof;
- en kan de zichtbaarheid tijdens de ingreep verbeteren.
Het gebruik ervan is geen automatisme. De beslissing hangt af van:
- de anatomie van de urineleider;
- de duur en complexiteit van de ingreep;
- en de ervaring van de behandelaar.
Herbruikbare en wegwerp-instrumenten
Flexibele ureteroscopen werden traditioneel hergebruikt en na elke ingreep grondig gereinigd en gesteriliseerd. Dat gebeurt vandaag nog steeds.
Tegelijk worden wegwerp-instrumenten steeds vaker gebruikt. Deze hebben als voordeel dat:
- ze altijd in optimale staat zijn;
- er geen slijtage is;
- en het risico op technische problemen kleiner is.
Welke type scoop gebruikt wordt, hangt af van:
- beschikbaarheid;
- complexiteit van de ingreep;
- en het beleid van het ziekenhuis.
Voor de patiënt maakt dit geen merkbaar verschil in het verloop van de ingreep.
Wat gebeurt er na de ingreep?
Na een flexibele ureteroscopie zijn er verschillende mogelijkheden:
- Vaak wordt een stent (JJ-sonde) achtergelaten om de urineafvoer te verzekeren en irritatie van de urineleider op te vangen.
- In vlot verlopen gevallen kan gekozen worden voor een tijdelijke ureterkatheter, die meestal binnen 1 tot 8 uur verwijderd wordt.
- Soms is het zelfs mogelijk om geen buisje achter te laten.
De keuze hangt af van:
- hoe vlot de ingreep verliep;
- de mate van zwelling of irritatie;
- en het risico op pijn of verstopping nadien.
Herstel en opvolging
De meeste patiënten kunnen:
- snel terug naar huis;
- binnen enkele dagen hun normale activiteiten hervatten.
Een controleonderzoek kan gepland worden om:
- na te gaan of alle steendelen verdwenen zijn;
- en om het juiste moment voor eventuele stentverwijdering te bepalen.
Tot slot
Een flexibele ureteroscopie is een efficiënte en verfijnde behandeling voor nierstenen. Dankzij de flexibiliteit van het instrument en de mogelijkheid tot maatwerk — met of zonder pre-stenting, access sheath of stent nadien — kan de behandeling perfect afgestemd worden op elke patiënt.